Verlichting 2.0
Op uitnodiging van Gelek Rimpoche vond op zaterdagmiddag 24 april een gesprek plaats met vijf hoogleraren. De titel van het gesprek: 'Verlichting 2.0'.

De wetenschappers was gevraagd hun visie te geven op de vraag of een eeuwenoud boeddhistisch inzicht over onderlinge afhankelijkheid de wereld een nieuwe Verlichting in kan helpen.

Helaas moest Matthijs Schouten door ziekte verstek laten gaan. Ook Gelek Rimpoche niet lijfelijk aanwezig zijn, maar hij was via een videoverbinding vanuit de Verenigde Staten wel aanwezig, evenals dr. Tony King, leerling van Gelek Rimpoche en neurowetenschapper.

Het was een bijzonder geanimeerd gesprek.

De aanleiding voor het gesprek

Verlichting_klNooit eerder zag de wereld zo veel verschillende crises op zich afkomen: een kredietcrisis, maar ook een milieu-, armoede-, gezondheids-, gewelds- en een voedselcrisis dienen zich aan. De vraag is niet alleen hoe we hier een antwoord op kunnen vinden, maar ook of we wel naar het juiste soort oplossingen zoeken. De afgelopen periode zochten we ons heil in specialisatie, het dieper doordringen in een deel van de werkelijkheid. Een strategie die haar vruchten heeft afgeworpen, gezien de huidige welvaart in een deel van de wereld. Het is echter de vraag of we nu met deze geïsoleerde aanpak kunnen volstaan. Is het niet beter om op deze crises in hun samenhang te reageren? Een gedachte die misschien wel voor de hand ligt, maar in haar toepassing op de grenzen van onze denkkaders stuit.

Het boeddhisme, als eeuwenoude wijsheidstraditie, heeft juist deze onderlinge samenhang van de werkelijkheid als uitgangspunt. Daardoor heeft het een inzicht ontwikkeld hoe we deze manier van waarnemen kunnen realiseren en toepassen in ons maatschappelijk handelen. Kan dit inzicht een bijdrage leveren aan het oplossen van onze huidige maatschappelijke problemen en kan dit principe een nieuw paradigma zijn voor deze tijd?

Over deze vragen wordt een gesprek georganiseerd tussen vijf wetenschappers uit verschillende disciplines. Een debat over de vraag of een eeuwenoud inzicht over onderlinge afhankelijkheid de wereld een nieuwe Verlichting in kan helpen.

Panelleden

Henk Barendregt
Henk Barendregt geldt wereldwijd als expert op het gebied van de mathematische logica. Daarnaast werkt hij aan modellen voor aspecten van het menselijk brein, met name over de werking van inzichtsmeditatie in het dagelijkse leven en in de psychotherapie. Henk Barendregt is lid van de KNAW en ontving in 2002 de Spinozaprijs. Hij is tevens een belangrijk Vipassana-leraar.

Johan Niezing
Johan Niezing was hoogleraar in de politieke wetenschappen aan de universiteit van Brussel, en directeur van het centrum voor Polemologie aldaar. Hij schreef een groot aantal boeken en artikelen over polemologische en methodologische onderwerpen.
Niezing was voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN) en bestuurslid van de Boeddhistische Omroep Stichting (BOS). Hij bestudeert de geschiedenis en filosofie van Bön, de oorspronkelijke religie van Tibet.

Merel Ritskes-Hoitinga
Hoogleraar Proefdierkunde en afdelingshoofd van het  Radboud University Nijmegen Medical Centre en zenboeddhist. Binnen haar vakgebied werkt ze aan het welzijn van dieren door middel van de 3 V’s: Vervanging, Vermindering en Verfijning.  Ze streeft in dat werk naar de voortdurende verbetering van de kwaliteit van biomedisch onderzoek. Haar oratie in Nijmegen was getiteld: Heeft een rat Boeddhanatuur?
Daarnaast is ze geboeid door de mogelijkheden die zen biedt ten aanzien van verdieping en kwaliteitsverbetering van leven en werk. Mede door zen getriggered, ligt momenteel de focus in haar onderzoek op de ontwikkeling en uitvoering van systematic reviews. De invoering hiervan zal leiden tot een betere kwaliteit van de wetenschap, betere patiëntveiligheid, verhoogd welzijn van proefdieren én de implementatie van de 3V’s.

Ben Scheres
Ben Scheres is hoogleraar moleculaire genetica in Utrecht, KNAW-lid en Spinoza-laureaat. Hij werkt aan moleculaire mechanismen van patroonvorming in de ontwikkelingsbiologie: hoe ontstaat uit de genetische code in een enkele cel een geheel organisme? In zijn werk worden experimentele technieken uit de moleculaire biologie en de genetica gecombineerd met theoretisch onderzoek naar emergente eigenschappen die kunnen ontstaan uit moleculaire en cellulaire netwerken. In de jaren tachtig ontwikkelde hij een sterke interesse in de werking van het meditatieve brein en begon met actieve beoefening van zenmeditatie bij verschillende leraren. Vanaf de late jaren negentig is hij leerling van Nico Tydeman Sensei.

Matthijs Schouten
Matthijs Schouten studeerde biologie, Keltische taal- en letterkunde, vergelijkende godsdienstwetenschappen en oosterse filosofie. Hij is strategisch medewerker bij Staatsbosbeheer, bijzonder hoogleraar Ecologie van het Natuurherstel aan Wageningen University en bijzonder hoogleraar Natuur- en Landschapsbescherming aan de universiteiten van Cork en Galway (Ierland). Verder is hij meditatieleraar in de Theravadatraditie (de Birmese traditie van Sayagyi U Ba Khin).
 
English