De leraar

Over Gelek Rimpoche (1939-2017)

grbrugNgawang Gelek Rimpoche, achterneef van de dertiende Dalai Lama, werd in 1939 geboren binnen een religieus en politiek vooraanstaande familie in de hoofdstad van Tibet, Lhasa. Hij werd op zijn vierde door de grote Pabongka Rinpoche herkend als de reïncarnatie van de abt van het Tantrische-Gyuto-klooster. Hij ontving zijn opleiding tot Geshe Lharampa in het grootste klooster van het land, Drepung, waar hij een begaafde maar ondeugende student was.

In 1959 behoorde Gelek Rimpoche tot de duizenden monniken en leken die Tibet ontvluchtten. In India werd hij uitgekozen om in een kleine groep monniken specifieke onderwerpen te bestuderen bij een aantal grote meesters, onder wie de persoonlijke leraren van de Dalai Lama. Hij werkte voor All India Radio, maakte deel uit van de Tibetaanse regering in ballingschap en hield zich bezig met het redigeren en publiceren van boeddhistische teksten die in Tibet waren vernietigd door de Chinese communisten.

Op vijfentwintigjarige leeftijd zei hij het kloosterleven vaarwel om als leek te gaan leven en werken. Over die tijd zegt hij: 'De Dharma heb ik nooit willen opgeven. Ik wilde alléén een andere manier van leven. Op een troon zitten en lesgeven is een manier; met de mensen meegaan en meedoen is een andere manier om hen te helpen bij hun spirituele ontwikkeling.'

Halverwege de jaren zeventig werd hij aangemoedigd in het Engels te gaan lesgeven. Dat deed hij eerst in India. Later verhuisde hij naar Amerika, werd o.a. onderzoeksadviseur en lector bij verschillende Amerikaanse universiteiten en verdiepte zich in de westerse samenleving. In 1985 stichtte hij Jewel Heart, een internationale organisatie die zich wijdt aan het in stand houden van het Tibetaans boeddhisme en de Tibetaanse cultuur.

Gelek Rimpoche heeft jarenlang in de Verenigde Staten gewoond in Ann Arbor, Michigan. Van daaruit reisde hij de wereld rond om les te geven, en kwam meestal tweemaal per jaar naar Jewel Heart Nederland. Hij was getrouwd en heeft twee kinderen geadopteerd. Hij publiceerde een aantal boeken waaronder het Nederlandstalige 'Voor de dood niet bang', Altamira- Becht, 2003. Hij heeft een omvangrijke erfenis aan lessen en transcripten nagelaten, waarvoor wij hem bijzonder dankbaar zijn.

Gelek Rimpoche overleed op 15 februari 2017 (zie link voor "In Memoriam"). Zijn werk wordt voortgezet worden door zijn leerlingen.

Uit: "The Wit and Wisdom of Gelek Rimpoche"

In Memoriam Kyabje Gelek Rimpoche

Op 15 februari 2017 is onze uitzonderlijke en dierbare leraar Gelek Rimpoche overleden.Gelek Rimpoche werd in 1939 geboren binnen een religieus en politiek vooraanstaande familie in de hoofdstad van Tibet, Lhasa. Op vierjarige leeftijd werd hij door de grote Pabongkha Rinpoche herkend als de incarnatie van Nyagre Khentrül Rinpoche van het Drepung-universiteitsklooster, vandaar zijn officiële naam Kyabje Nyagre Khentrül Ngawang Gelek. Rinpoche.

Rimpoche werd vanaf jonge leeftijd zeer zorgvuldig en volgens de traditionele kloosteropleiding opgeleid door bekende grote meesters zoals Kyabje Trijang Rinpoche en Kyabje Ling Rinpoche, tutoren van Z.H. de Dalai Lama. Hij stond bekend om zijn fenomenale geheugen, zijn intellectuele scherpzinnigheid en zijn diepgaand inzicht. Op 20-jarige leeftijd ontving hij de hoogste universitaire graad van Geshe Lharampa.

Vanwege de bezetting van Tibet door het Chinese communistische regime vluchtte Rimpoche in 1959, tegelijkertijd met Z.H. de Dalai Lama, naar India. Het contrast met zijn leven in Tibet kon bijna niet groter zijn: van een bestaan in een vooraanstaande familie binnen een feodaal systeem - door hemzelf aangeduid als 'de middeleeuwen' - werd hij opeens de twintigste eeuw in geslingerd, als vluchteling zonder enige bezittingen.

Eind jaren 70 kreeg Gelek Rimpoche, die inmiddels zijn monniksgeloften had teruggegeven, van Ling Rinpoche en Trijang Rinpoche het advies om in het Westen onderricht te gaan geven over het Tibetaans boeddhisme. Hélène van Hoorn uit Malden was degene die Rimpoche uitnodigde naar Nijmegen te komen, waarmee de kiem gelegd werd voor Jewel Heart Nederland. Sindsdien kwam hij regelmatig (meestal één- à tweemaal per jaar) naar Nederland om les te geven aan een groeiende groep leerlingen.

Gelek Rimpoche was meer dan bijzonder. Als geen ander wist hij de eeuwenlang overgeleverde diepe wijsheden van het Tibetaans boeddhisme op een voor westerlingen aansprekende manier tot leven te brengen. Daarin was hij een pionier. Rimpoche was als leraar toegankelijk en oprecht geïnteresseerd in zijn leerlingen. En meer dan dat: hij was een vriend.

Vanuit zijn onuitputtelijke kennis liet hij vele overgeleverde teksten en eigen commentaren na: van heel brede tot aan de meest gespecialiseerde vajrayana-onderwerpen - materiaal waarmee zijn leerlingen nog vele jaren vooruit kunnen. Bovendien was hij een voorbeeld in hoe hij was: altijd liefdevol, geduldig en vol respect, maar tegelijkertijd daadkrachtig, scherpzinnig en soms ook confronterend.

Hoewel Rimpoche al vele jaren ernstige lichamelijke problemen had en hij de laatste periode veel pijn had en nauwelijks meer kon lopen, bleef hij vanuit zijn gedrevenheid en grenzeloze compassie zijn leerlingen opzoeken. Hij kwam nog naar Nederland tot het echt niet meer ging, en ondanks het feit dat hij ernstig ziek was, was hij vast van plan om in het voorjaar weer te komen. Hij hield nog contact in uitzendingen via internet, tot het echt niet meer ging en zijn lichaam het opgaf.

We zijn verdrietig dat we afscheid moeten nemen van Rimpoche als persoon, maar hoewel zijn lichaam is gestorven, zal zijn geest altijd bij en in ons blijven. Of in zijn eigen woorden: “We'll keep in touch!”

  • Het gebed voor een spoedige terugkeer voor Gelek Rimpoche is hier te vinden.
  • Reacties, herinneringen van sangha leden in Nederland zijn hier te lezen

Jewel Heart Internationaal

Jewel Heart Internationaal heeft een "remembering Gelek Rimpoche" pagina gemaakt met reacties van Sangha leden.

Remembering Gelek Rimpoche

Op hun Facebookpagina zijn ook vele reacties te vinden:
https://www.facebook.com/JewelHeartInternational/?fref=ts

Verslag van de crematie en het binnenbrengen van de relikwieën

door Hans (op den Buijsch)

Om zaterdag arriveerden we om negen uur bij de verbrandingsplaats, gelegen in een klein industriegebied. Er was gezegd dat er plaats zou zijn voor een 40 mensen. Mijn inschatting is dat er zo'n 70 à 80 mensen aanwezig waren in een kleine ruimte met twee verbrandingsovens.

Onder de leiding van Demo Rinpoche hebben een aantal geshes de gehele ceremonie begeleid met gebeden. Een grote kist met Rimpoche's lichaam werd naar binnen gereden en in de dichtstbijzijnde oven geschoven. Een bijzonder moment. Dit is wat wij in Nederland juist niet meemaken, het moment van verbranding. Na ongeveer een uur gaf Demo Rimpoche een teken dat we de ruimte konden verlaten.

Daarna zijn we naar het JH centrum gereden en daar aangekomen samen wat gedronken en gegeten. Blijkbaar was er van te voren geen duidelijk draaiboek. Het was "go with the flow". Er volgde toen een lange zit met vele gebeden, o.a. De Yamantaka-zelfinitiatie, allemaal in het Tibetaans. Vooraan zaten weer dezelfde geshes. Naast Demo Rinpoche zat nog een andere Rinpoche. Zij vertegenwoordigden diverse kloosters, zoals het Nyare Khangsten en het Drepung Löseling klooster. Allen zijn ingevlogen vanuit diverse plaatsen in Amerika en Canada. Inmiddels werd het drukker en drukker op het Jewel Heart centrum. Vele JH leden met gezinsleden uit de buurt arriveerden, maar ook uit Cleveland, New York, Chicago, Toronto etc.

Op aangeven van Demo Rimpoche zijn we met zijn allen naar buiten gegaan en hebben we een lange rij gevormd om de as met relikwieën van Rimpoche op het centrum te ontvangen. De urn werd op Rimpoche's troon geplaatst en er volgden opnieuw vele gebeden om de as en relikwieën van Rimpoche te zegenen.

Na deze gebeden heeft Kathy eerst de vertegenwoordigers van de verschillende afdelingen van Jewel Heart naar voren gevraagd om afscheid te nemen en een donatie te overhandigen namens hun afdeling. Namens Jewel Heart Nederland heb ik een Khata en een donatie aangeboden. Vervolgens kreeg iedere aanwezige persoonlijk de mogelijkheid om langs te komen, afscheid te nemen en een donatie te doen.

Na opnieuw verschillende gebeden hebben we gezamenlijk afgesloten met het gebed geschreven door Demo Rimpoche voor een spoedige terugkeer van Gelek Rimpoche.

Het was een lange, indrukwekkende dag. En wij, Karin, Henk, Naomi, Ron en ik waren enorm tevreden dat wij de reis gemaakt hebben om dit afscheid van onze leraar hier mee te kunnen maken.

Graag sluit ik af met dank te zeggen aan al de mensen hier in Amerika die deze gehele ceremonie mogelijk hebben gemaakt; voor opnieuw de grote gastvrijheid die ons tegemoet is gekomen. Het is echt fantastisch om bij de internationale JH Sangha te horen.

Ook onze Sangha in Nederland bedankt voor het organiseren van de diverse activiteiten, zoals live webinars, meditaties en gelegenheid tot ontmoeting en delen van ervaringen, die gedurende het weekend in ons centrum in Nijmegen hebben plaatsgevonden.

Naast de formele rituelen werd er ook een videoclip van Alan Ginsberg, "Father Death Blues", getoond, die je hieronder kunt bekijken.

Recente reacties op overlijden Gelek Rimpoche

  • Woorden van troost en bemoediging
    Op 17 juni 2017 gaf Han de Wit les in ons Jewel Heart centrum in Nijmegen. Alvorens zijn les te beginnen, memoreerde hij Gelek Rimpoche en deelde hij zijn ervaringen rond het heengaan van zijn eigen […]
  • A Jewel Heart: Remembering Gelek Rimpoche BY DIMITRI EHRLICH
      https://www.lionsroar.com/a-jewel-heart-remembering-gelek-rimpoche/   […]
  • Brief Demo Rinpoche
    Beste sangha-leden en vrienden van Jewel Heart, Ik ben me ervan bewust hoe moeilijk het overlijden van Gelek Rimpoche voor ons allen is. Rimpoche was niet alleen onze spirituele leraar, maar hij […]
  • Bericht van Philip Glass, voorzitter Jewel Heart USA
    Beste Sangha leden en vrienden van Gelek Rimpoche en Jewel Heart, Zoals velen van jullie weten is Rimpoche op 15 februari overleden. Wij hebben het geluk gehad dat wij zijn lessen hebben kunnen […]
  • Reactie Garrison Institute
      2.21.2017 GARRISON INSTITUTE NEWS Remembering Gelek Rimpoche Tibetan Buddhist Teacher and Garrison Institute Spiritual Advisor Gelek Rimpoche Died on February 15, 2017 By Jonathan and Diana […]
  • Reactie Buddhistdoor Global
    The influential Tibetan teacher and respected author Kyabje Gelek Rinpoche, a tulku in the Gelugpa school of Vajrayan Buddhism has died. A notice on his Facebook page advised that Gelek Rinpoche had […]

Recente acties m.b.t. overlijden Gelek Rimpoche

  • Herdenkingsdag Gelek Rimpoche Donderdag 15 Februari
    Op 15 februari herdenken we het leven en werk van onze leraar Gelek Rimpoche, die op 15 februari 2017 overging. 15.00 uur zaal open:  Het centrum zal open […]
  • Stupa onthuld
    Op zaterdag 16 september j.l. heeft scheidend voorzitter Hans Op den Buijsch – een handje geholpen door de nieuwe voorzitter Jan Reinierse – […]
  • Eindstand Stupafonds
    De termijn voor het doneren aan het Stupa Fonds is per 1 augustus gesloten en de eindstand is: € 12.171,47. Dat is een geweldig resultaat!!! Zoals al […]
  • Update stand Stupa fonds.
    Hoera!! Het is ons gelukt het geld voor de stupa en het aanpassen van het altaar bij elkaar te brengen. Op woensdag 14 juni j.l. was de stand € 11.000,= […]